DAY1-03.09.2014 – ILK DURAK OSH KIRGIZISTAN – KYZYL ART PASS – KARAKUL - MUGHRAB

Uçaktan indim, sonunda Osh'a vardım. Sabahın erken saatleri ve amacım çok hızlı bir şekilde Oshguesthouse'a varıp, GBAO (Pamir Özerk Bölgesi) permit'ini alıp beni hala bekleyip beklemediğini bilmediğim gruba yetişmek. Taksi ile pazarlık 10 dolardan başladı, 2 dolar da bitti. Hesapta 10 dakika sürecek yol bir saat sürdü, şöför hem gaz doldurdu arabasına hem de adres bilgisi olmadığı için şehir turu attırdı ama iyi de oldu şehiri görmüş oldum, eski ve köhne bir Sovyet kasabası, ilginc bir sekilde sokakta dolaşan atlar var. Oshguesthouse'a vardığımda bana çok yardımcı olan kişiyi de görmüş oldum. Bir değil esasında iki kişilermiş. Omadillo ve Hacı Abi. GBAO Permit'imi aldım, 65$, esasında 10$ konsoloslukta ama konsolosluklar vermiyor ve almak mucize. Kısaca Pamir'lerde turist olmak için çok ısrar etmek ve her turlu yolu denemek gerekiyor. GBAO Permit'imi aldım ama dun ben ucagi kacirinca bensiz yola cikan ve su anda Tajikistan sinirinda beni sınırda bekleyen jeep'teki arkadaslarıma nasıl gideceğim. Ulkede toplu tasima olmadigi icin her yere sadece araba ile bir ulasim var, onun da taxi dolmus (kucuk) versiyonu sadece sabahlari calisiyor. Kisaca aliskin olmadigim bambaşka bir problem. Sağolsun Hacı Abi de Omadillo da YINE inanılmaz yardımcı oldular. Hem oraya gidecek, adrese teslim Taxi dolmuş ayarladılar, hem de Taxi geç gelince de şöförün yanına gidip bir hata yapmasın sofor diye beklediler. Şaka gibi ama 3 saat sürdü taxi'nin gelmesi 5 dakikalik mesafeden. Müşterilerden biri pazar alışverişi yapıyormuş. Onu bekliyormus. Ama hacı abi bırakmadı ve getirdi şöförü sonunda. Ben acaba hala beni bekliyorlar mı diye düşünürken, sağolsun Hacı Abi de Omadillo da panik yapmana gerek yok o jeep sensiz yola çıkmayacak dedi. Ben de o moralle beni sınırda 3170 metre irtifada olan Sary Tash’a doğru yola çıktım. Taxi’ye binince yanimdaki cocugu fark ettim, uzamis sakallariyla. O da benim gibi sırt çantalı ama gercek bir çılgın. Çek Cumhuriyeti'nden Lukasz. 3 aydır geziyormuş. Telekom mühendisi. Işinden sıkılmış, ücretsiz izine ayrılmış çok az bir bütçe ve bol bir zamanla hem Çin Kazakistan Moğolistan Kırgızistan gibi ülkeleri geziyor hem de trekking yapıyor kaldığı ülkelerde. Öyle haritası da yok, bildik manada. Halbuki internette bütün Sovyet kartografik haritaları bedava ve çok detaylı. Yolculuk 2.5-3 saat sürdü mola ile ama Lukasz sağolsun hiç sıkılmadım. Eski Sovyetlerde gezenlerin hala en büyük derdi olan registration yani bir otele kayıt zorunluluğunu nasıl hallettiğini sordum, bayağı güldürdü beni verdiği cevaplarıyla. Bir ara ihtiyaç molası veriyoruz, Sovyetler'in meşhur Lenin Peak Tepesi ilerimizde basini gosteriyor, muhtesem, 7134m. Lukasz oranin ana kampina dogru yuruyecek, haritasi yok, ana kamp kolaydadir diyor, nasilsa bulurum. Sonunda Sary-Tash a vardığımızda beni şöförümüz Mo (+996558000820 / pamir.mah75@mail.ru) karşıladı. Çok güzel Türkçe konuşuyor, yıllar evvel Türk şirketinde çalışmış söylediğine göre ilk Türkçe konuşan turist benmişim. Jip'i çok güzel, temiz bir Mitsubishi 4 kişiyiz yolcu olarak. Iki delikanlı Polonya'nın kuzeyinden. Bir de Irlandalı yol arkadaşımiz var. Hazırız Pamir Highway, Pamir Yolu bekle bizi. Sınıra doğru yola çıktık, herkes aynı şeyi düşünüyor sanırım. Sınır açık mı yoksa bize söylenen gibi kapalı mı? Ilk sınır Kırgız tarafı. Çok hızlı geçiyoruz, şöförümüz sağolsun :-) sınırdan çıktık ama Tacik sınır geçişi nerede? Şaka gibi ama 10-12 km gittikten sonra gördük. Bu kadar geniş No mans land ve bu kadar iki sinir arasinda yukseklik farki görmemiştim. Tekerin patlasa ya da hastalansan ne yapacaksin, bu kadar genis alanda. Git git bitmedi. Hep yokuş yukarı çıktı yol Tacik sınırına varana kadar. Tacik sinirina vardik ama sinir kapali, bildigin kilitli, neyse ki soforumuz var J Sınır esasında askeri bölge, gumruk kontrolu şu bu vesaire yok. Sadece r… istiyorlar gorevli subaylar. Birer d… herbirine. Daha evvel kadinlara musallat olduklarini okumustum askerlerin ama bu sefer aramizda kadin yok, yine de her biri gelip cipin isine bakiyor, acaba diye J Bu sınırda sadece askerler var diğer sınır da olduğu gibi. R… işimizi kolaylaştırıyor ve Tacikistan'dayız :-) yolculuk şimdi başladı :-) 

Sinirda beklerken hep beraber disari cikiyoruz. Herkes nefes almakta zorlaniyor. Şaka gibi herkes sen de mi diye birbirine soruyor. Biraz göğüs ağrım var, yükseklik hastalığı belirtisi malum. Diğerleri bir gün Sary-Tash'da (+3000 metrede) dinlendiler  vücutlarını alıştırdılar ama benim zamanım yoktu, haliyle bu kadar hızlı yükselince oksijen azlığı akciğeri hazırlıksız yakaladı. Hemen Tajik sınır birliğinin arkasında 4280 metrede Kyzyl-Art geçişinde dışarı çıkıp fotoğraf çektiriyoruz, güneşli ve soğuk, bu kadar uğraşın sonunda girdik Pamir Yoluna. 

Adi PAMIR HIGHWAY M41 adi ustunde otoyol ama yollar asfalt değil, micir bile degil. Ruslar Afganistan'a kolayca müdahale edebilmek için meşhur Pamir yolunu oluşturmuşlar diye okudum. Крыша мира, dunyanın çatısı adı üstünde. Inanılmaz yüksek bir yol, 1000km civarında 4,000metre altında ve üstünde gidiyorsunuz. Araba ile geçilen en Yüksek nokta 4655metre ile Akbaital Pass. 

Ilk durağımız Karagöl (karakul). 3914 metrede dev bir meteor'un oluşturduğu bir göl. Öğle yemeği için HomeStay'e geliyoruz. Hava güneşli ama çok soğuk yüksek irtifadan dolayı. Etrafta çocuklar oynuyor. Yukselik dolayisiyla yesillik namina pek birsey yok, koy’de evler catisiz, disarida bir iki tuvalet var, eski usul. Gölün kenarına gidiyoruz. Polonyalı yol arkadaşlarımdan biri gölde yüzeceğim dedi, gerçekten de su çok soğuk dışarısı da aynı şekilde ama fırsatı kaçırmıyor, göl'e giriyor. Bağırış çağırış ve suya yarisina kadar giriyor ama hepimiz neşeliyiz, bir daha ki göle beraber gireceğiz. 

Göl dönüşü Home Stay'de öğle yemeği bekliyor bizi. Yeşil Çay artık bütün yolculuk boyunca sofrada olacak. Göreceğim 4 ülke boyunca genelde çay isteyince hep yeşil çay geliyor sofraya. Ilk yemeğimiz etli ve sulu noodle. Daha evvel okuduklarımdan dolayı biraz tereddütle yiyiyorum. Ishal olmak da var daha yolun başında. Adam başı 3$ ödeyerek kalkıyoruz masadan. Buralarda para bozdurmak hemen hemen imkansız olduğu için birlik deste halinde USD taşımak çok mantıklı. Euro ise tam anlamiyla gecersiz para birimi. Karagol'den sonra yola devam ediyoruz. Manzara cok etkileyici bakmaya doyum olmuyor. Surekli arabayi durdurup forograf çekiyoruz. Yolculuğun en yüksek noktası, herhalde dünyada araba ile çıkılan en yüksek noktalardan biri olan 4665 metre yükselikteki Ak-Baital zirvesinde de bir fotoğraf molası veriyoruz ama yol arkadaşlarım büyük bir ihtiyac molasına dönüştürüyorlar rekorlar kitabı için sanırım:-)

Hava kararmaya yakin Murghab'a vardik. Pazarlıkla 4 kişi için iki oda alıyoruz adam başı 15$ Kahvaltı dahil. Burada sicak suyu olan bir otelde kalacagiz. Sehrin tek oteli. Otelin içi karanlık, ama ampuller yanıyor. Çok elektrik gitmesin diye 10watt ampullerle aydınlanıyor otel. Ama sıcak su var, dus var ve tuvalet içeride ki ilk kez görüyoruz. HomeStay’lerden cok farkli bir luks J Odada isitma yok, hemen uykuya daliyorum.

PAMIR YOLU – PAMIR HIGHWAY – DUNYANIN CATISI – M41 - КРЫША МИРА

IPEK YOLU VE PAMIR YOLU - SILK ROAD & PAMIR HIGHWAY

Cok uzun zamandır methini duydugum ama gitmek için zaman bulamadığım için ötelediğim Ipek yolu gezisi sonunda Erocan'ın doğumgününe denk gelecek şekilde Eylül başına planlandı. Ama Erocan'ın iş durumu sebebiyle tek başına bir yolculuk olacak gibi. Daha evvel Ipek Yolu’nun baslangici olan Xian(Cin)’i gordugum icin,  yolculuk rotasını Uygur Bolgesi (Cin), Kırgızistan, Ozbekıstan ve belki de Turkmenistan olarak yapmıştım. Ama Internet'te seyahat blog’larini okurken, kim gitmiş kim neleri görmüş diye bakarken çok güzel fotograflar gördüm ve Ipek Yolu gezisi baştan planlandı ve tamamiyle zorluklar icinde. Ilk sürpriz Gürkan Genc'in webpage'inde yazdıkları oldu.  Özellikle Tajikistan bölümünü görünce (http://www.gurkangenc.com/tr/turkiye-japonya-yazi/tacikistan/21) oraya kadar gitmişken mutlaka Tajikistan'ı da rotama almam gerektiği ortaya çıktı. Meşhur Pamir Yolu Pamir Highway rotası oradaymış da ben bilmiyormuşum. Herşey böyle başladı. Keske o yaziyi ve diger Pamir yazilarini okumasaydim. Bayagi basima dert acti sonucta. Tajikistan vizesi almaya çalışmak gercekten zormuş. Shanghai konferansı yapılacak diye bütün vizeler 12.08-15.09  arası kaldırılmış ki ben konsoloslukla 01.08.2014’de konuşunca bana 12.08'de başvur demislerdi. 12.08.2014’te basvurunca da vizeler kaldirildi, kusura bakmayin dediler, Shangai Isbirligi vs toplantisi var, o yuzden turist vizesi veremiyoruz du verilen cevap. Neyse defalarca Tajikistan'ı defalarca aramalarım email’ler ricalar minnetler işe yaramadı. Nuh dedi peygamber demediler. Sonunda vize yok başka bir şey sorma dediler. Sonucta Istanbul’daki konsolosluk calisani sagolsun, transit vize serbest deyince, bir ampul yandi.

Uçak biletim hazırdi, Pegasus'tan www.flypgs.com ve minnettarım çünkü sadece 400€ (hesapta %30’unu geri alacaktim ve 300€ olacakti ama hala bekliyorum)’ya Bishkek’e uçuyorum ama vizem yok Tajikistan'a. Bu arada Tajikistan vizesi olmadigi icin Kırgızistan ile Özbekistan arasında sınır problemi olduğu için Tajikistan üzerinden Ozbekistan’a gidecegim hesapta ama transit vize lazim yoksa hic sansim yok. Ikinci bir alternative de Kazakistan üzerinden bir gün sürüyor ve minibus taksi 3-4 aktarmalı. Tamamıyla çılgınlık. Ne yaparım ne ederim diye düşünürken Afganistan icin turist vizemi aldım ve çok da uzak olmayan Tajikistan konsolosluğuna gittim. Şansımı denedim tekrar ve durumu anlattım en azından turist olmasa da transit vizesi için ağız aradım, türlü türlü manevra sonuc verdi sonunda transit vizesi aldım hem de yedi günlük/cift girisli (80Euro) !!! Otobüsle işe dönerken aklıma geldi acaba yedi günde geçebilir miyim dedim ilk planladığım rotayı (Osh uzerinden Mughrab – Khorog – Dushanbe-Ozbekistan siniri), sonuçta transit degil mi vize:-) işe döndüm ilk işim Kırgızıstan’ı aramak oldu. Iki eksik vardı planımda. Birincisi oraya gitmek için. 4X4 lazım aynı zamanda bunu birinin bulup yanına da 3 kişi eklemesi lazım. Ikinci problem daha da zordu. Doğu Tajikistan, hesapta bagimsiz bir bolge oldugu icin, yani Pamir daglarinin oldugu bolge GBAO olarak aniliyor, orada başka bir vize daha gerekiyordu. Ama butun sorunlar mucizevi bir şekilde çözüldü:-)

Nasil mi ? Internet’te gezinirken, iki ayri organizasyonun konaklamada ve seyahatte yardim ettigini gordum, CBT (ve onun Tajik muadili) ve ilginc bir sekilde Osh’ta olan bir hostel. Backpacker gezenler bilir, az parayla cok yeri yavasca ve ucuza gezmek isteyenler, arada mutlaka hostel’lerde kalirlar. Ulkelerde yapilan rotalar zaten hep belli oldugu icin, hostel’ler bu tip backpacker’larin bulusma ve tekrar plan yapma yeri.

Once CBT (Community Based Tourism)’yi aradim, Aynura ile konustum. Durumu anlattim. Onun soyledigi, sinirlarda catisma oldu, su anda kapali, belki de 15Eylul’e kadar Shangai toplantisi yuzunden kapatacaklar oldu.

Neyse ki bir de Oshguesthouse'u aradım. Internet teki forumlardan aldığım bilgilere göre bir şansım varsa o da Oshguesthouse'la olacaktı. Hemen once Oshguesthouse'u aradim durumu anlattim, hem GBAO permit'i hallederiz hem de sana 4X4 jip buluruz hem de senin yanina 3 kisi buluruz, sinir da acik merak etme dedi konustugum Haci Abi. Nasil yani dedim? Sen pasaport'un kopyasini yolla gerisini merak etme dedi. Para dedim? Bana Almanya'da Turkler cok yardım etti. Sen yeter ki gelmek iste gelince ödersin demez mi:-)

Ben tedbiri elden bırakmadım, 3 ayrı Tajikistan (Paris/Bruksel/Istanbul) konsolosluğunu aradım hep aynı cevap, sınırlar kapalı, vize vermiyoruz cevabı devam ediyordu. Neyse ben hiçbir hazırlık yapamadan yolculuk gününe kadar bekledim. En kötü Özbekistan'a giderim Kırgızistan üzerinden diye düşündüm. Normalde iyi calisirim, bir seyahate gitmeden evvel, transferler, otobus, tren, taksi, doviz, yemekler, muzeler, haritalar, tarih, hava, aktiviteler vs ama bu sefer tamamen spontane yola koyuldum, cebimde Özbek, Afgan ve Tajik vizeleri, (Turkmenistan vizesi daha çıkmadığı için) ve bolca nakit para (kredi karti kullanilmiyor henuz) alarak Pazartesi gunu yola koyuldum. Ilk golü hiç beklemediğim köşeden yedim. Paris Istanbul uçağı gecikmeli geldi ve indi ve benim Bişkek aktarmam kaçtı zamanında gelmeme rağmen beni ertesi güne kaydırmışlar sagolsunlar. Pegasus, bugüne kadar hic rötar yapmamıştı (ki hemen her ay bir iki defa ucuyorum), yapılır mı bu tam bir gün sonraya biletimi verdiler. Uzerine de bir ozur yok, ya da para iadesi. Ertesi gün de bu sefer uçak 2 saat gecikmeli kalktı. Bu sefer de Bişkek Osh uçağı kaçacak. Tam bir kabus. Inişte bağırış çağırış bindim Osh uçağına. Bu arada belirtmeden geçmeyeyim, pasaport kontrolü (Kirgizstan’da) inanilmaz hızlı. Sorgu sual yok. Hep forumlarda yazilan benim de daha sonradan sahit olacagim Özbekistan sinir kabusu burada yok çok şükür.